دفتر عقد و ازدواج ونک

شرایط ازدواج| موارد محرز منع ازدواج از لحاظ شرعی و قانونی

قبل از اینکه به موارد منع ازدواج بپردازیم، باید بدانیم تقریبا در تمامی فرهنگ‌ها ازدواج یکی از پسندیده‌ترین، باشکوه‌ترین و زیباترین اتفاقات به شمار می‌رود. ازدواج نشانه‌ای از بلوغ عقلی و کمال ذهنی برای به اشتراک‌ گذاشتن دستاوردهای زندگی است. دستاوردهایی که مهم‌ترین آن‌ها از منظر فرهنگ ایرانی-اسلامی تربیت صحیح و انسانی نسل آینده است. هرچند که عشق آسان نمود اول، اما در مسیر پیش‌برد این اهداف افتاد مشکل‌ها. یکی از مسائلی که شاید در بسیاری از موارد مورد توجه افراد قرار نگیرد، شرایط فقهی و حقوقی ازدواج است. در امر ازدواج این مسائل آن‌قدر مهم هستند که از منظر شرعی و قانونی گاهاً نمی‌توان صیغه‌ی عقد را جاری کرد و دو طرف را زن و شوهر رسمی اعلام نمود.

منع نکاح

در قوانین مدنی ایران، مواردی برای منع ازدواج وجود دارند که آن ها را به اصطلاح «منع نکاح» خوانده‌اند. این موارد شامل منع ازدواج با برخی خویشاوندان نسبی– سببی و رضاعی و مواردی است که آن ها را تحت قوانین «رعایت مصالح کشور» گردآوری کرده‌اند. از مهم‌ترین موانع فرهنگی-مذهبی ازدواج با خویشاوندان در منع قانونی، شرعی و عُرفی ازدواج با «پدر و اجداد پدری، مادر و اجداد مادری، خواهر و برادر، عمو و عمه، خاله و دایی، نوه‌ها و نتیجه‌های خود، نوه و نتیجه‌های خواهر و برادر، و در نهایت خاله‌ها، دایی‌ها، عمو و عمه‌های پدر و مادر و اجداد» است. عمدتاً افرادی را که برای ازدواج برمی‌گزینیم، باید در دایره‌ی محارم قرار نگیرند. در سنت اسلام ازدواج با محارم در زمره‌ی اعمال و افعال «حرام» قرار گرفته‌است.

غیر از موارد شرعی، موارد دیگری نیز وجود دارند که فعل ازدواج را غیرقانونی می‌کنند. از جمله این موارد بحث سن ازدواج است. در دختران زیر ۱۳ سال و پسران زیر ۱۵ سال منوط به اجازه‌ی ولی و سرپرست قانونی آن‌ها با تشخیص دادگاه است و بدون فراهم بودن این شرایط، ازدواج با این افراد را غیرقانونی می‌کند. هر‌چند در برخی کشورهای جهان، ازدواج با افراد زیر ۱۸ سال به طور کلی، مصداق «کودک آزاری» تلقی شده‌است.

موارد منع ازدواج

در قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران (مواد ۱۰۴۵ و ۱۰۶۱) موارد دیگری برای منع ازدواج هم آمده است که به ترتیب به شرح ذیل هستند:

  • شوهر داشتن زن
  • عُده زن ( وفات، طلاق و …)
  • کُفر
  • احرام
  • لعان
  • خارجی بودن زن یا مرد
  • استیفاء
  • اجازه اولیای دختر باکره

زنی که شوهر دارد و یا عده‌اش نگذشته

یکی از بدیهی‌ترین موارد در ازدواج عدم امکان ازدواج با زن شوهردار است. تا زمانی که زن از شوهر خودش طلاق نگرفته و عُده طلاق (چهار ماه و دو روز) از آن تاریخ سپری نشده باشد، عقد به موجب قانون و شرع باطل است.

ازدواج بین دو کیش و مذهب

هم چنین ازدواج زن مسلمان با مرد غیر مسلمان حرام و باطل است و ازدواج مرد با زن اهل کتاب (نظیر مسیحیان) منوط به احکام خاصی است که باید قبل از ازدواج در مورد آن تحقیق شود. این مورد شامل ازدواج با اتباع کشورهای خارجی هم می‌شود. به طور‌ی‌ که پیش از اقدام به ازدواج باید در مورد اتباع آن کشور خاص، از مراجع قانونی ذیصلاح پیگیری شود.

لعان

لعان در لغت به معنای «لعنت فرستادن» است. زمانی زن و مرد تا ابد برای ازدواج با هم‌دیگر حرام می‌شوند که طبق مراسمی خاص هم‌دیگر را لعنت و نفرین کنند. در این حالت مرد به زن با سوگندهای ‌ویژه‌ای نسبت «زنا» می‌دهد و زن با سوگندهای مشابهی اتهام شوهرش را رد می‌کند. این مراسم باید در حضور حاکم شرع صورت گیرد. در این حالت زن و شوهر تا ابد نمی‌توانند با هم‌دیگر ازدواج کنند.

احرام

احرام در احکام اسلامی نخستین مرحله از حج تعمتع دانسته شده‌است. در این مرحله برخی از محرمات ویژه وجود دارند که بی توجهی به آن‌ها به اصطلاح فقهی باعث فساد حج می‌شود. از جمله این موارد «عقد نکاح» است که بر شخص مُحرم حرام است؛ حتی اگر صرفاً یکی از طرفین در احرام باشد. در این حالت اگر شخصی که در حالت احرام است اقدام به عقد نماید، آن زن برای همیشه بر او حرام می‌شود. حتی شاهد شدن بر عقد بر شخص مُحرم حرام تلقی شده است.

استیفا

در آیین اسلام، ازدواج برای مرد با بیش از چهار زن حرام است. این مورد در احکام فقهی به نام استیفا شناخته می‌شود و منظور آن این‌ است که مرد نمی‌تواند بیش از چهار زن به عقد دائمی خود درآورد. در کشور‌های غربی، به موجب قانون تعدد زوجات غیرقانونی دانسته می‌شود و هیچ مرد یا زنی نمی‌تواند بیش از یک همسر اختیار کند. هرچند در برخی کشورهای آفریقایی یا آسیای شرقی، به دلیل اقتضای شرایط اقتصادی، یک زن برای اداره زندگی و تأمین مخارج فرزندان، ممکن است هم‌زمان در عقد و ازدواج چند مرد باشد.

ازدواج با دختر باکره

در قانون مدنی موارد دیگری برای ازدواج پیش بینی شده است. از جمله ازدواج با دختر باکره که به سن بلوغ رسیده باشد، منوط به اجازه‌ی پدر یا پدرجد اوست. اما اگر ولی دختر دلیل موجهی برای عدم اجازه‌ی خود ارائه نکند، اجازه وی ساقط می‌شود. در این شرایط دختر می‌تواند با معرفی شخص و شرایط ازدواج، با کسب اجازه از دادگاه مدنی برای ازدواج اقدام کند.

سایر موارد منع ازدواج

غیر از موارد منع ازدواج از لحاظ شرعی – فقهی، عرفی و قانونی موارد دیگری برای منع ازدواج در بین خانواده‌ها وجود دارد. این موارد گاهاً طبق سنت، تجارب شخصی، عقاید و تجربه‌های جمعی خانواده‌ها ممکن است از ازدواج میان افراد پیش‌گیری کند. البته اگرچه منع قانونی و فقهی محسوب نمی‌شوند اما می‌توانند هم‌چنان مورد توجه قرار گیرند. از جمله عدم تمایل برخی خانواده‌ها بر وصلت با افراد دارای سوابق کیفری، اعتیاد و آسیب‌های اجتماعی.

اساساً غیر از موارد منع ازدواج از لحاظ قانونی، احترام به انتخاب انسان‌ها و قائل شدن حق مخالفت خانواده‌ها پس از خواستگاری امری ضروری است. هر انسانی بنا به حقوق انسانی خودش حق دارد برای زندگی آینده‌ خویش، برای ازدواج یا عدم ازدواج با شخص دیگری، حتی بدون داشتن مانع شرعی و فقهی اقدام نماید. همان‌قدر که یک مرد حق دارد به همه دخترانی که منع ازدواج شرعی ندارد در قوانین مدنی مصداق جُرم تلقی می‌شود. چقدر شایسته است که در مراسم ازدواج حق مخالفت نیز برای دیگران قائل شویم.

 

 

آدرس‌ شعبات دفتر عقد و ازدواج آئین مهر و وفا:

  • ونک، ملاصدرا، خیابان خوارزمی، خیابان میلاد، پلاک ۱۲، واحد ۱ و  ۲
  • سعادت‌آباد، سرو غربی، خیابان آسمان، آسمان ششم غربی؛ پلاک ۱، واحد ۲ و  ۳

 

شماره‌های تماس دفتر عقد و ازدواج آئین مهر و وفا

  • ۰۲۱-۸۸۰۶۰۸۰۰
  • ۰۲۱-۲۲۰۶۶۹۳۶
  • ۰۹۱۲۰۱۴۶۵۷۰
  • ۰۹۰۲۸۸۶۰۸۰۰

وبسایت‌های دفتر عقد و ازدواج آئین مهر و وفا:

 

www.daftar-ezdevaj.com

www.daftaraghd.com

 

مطالب مرتبط:

قوانین و الزام ثبت ازدواج

آزمایش‌های قبل از ازدواج

 

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *