دفتر ازدواج آئین مهر و وفا

مهریه| قوانین حاکم بر مهریه

پیش از پرداختن به قوانین حاکم بر مهریه خوب است نخستین عبارتی که ایرانیان معمولاً پس از بحث مهریه در مراسم خواستگاری و ‌بله‌برون بر زبان می‌آورند را مرور کنیم: کی داده؟ که گرفته؟ با توجه به عدد بالای زندانیان مهریه، طلاق‌ها و مسائل حاشیه‌ای آن در جامعه‌، به نظر می‌رسد عبارت دقیقی برای توصیف شرایط مهریه نیست. با توجه به این‌ که «بی اطلاعی از قانون» موجب عدم اجرای آن نمی‌شود، لازم است قبل از ازدواج نسبت به این مسئله اطلاعات کاملی داشته‌ باشید.

مسئله مهریه و قوانین حاکم بر مهریه علی‌رغم ظاهر و درون‌مایه‌ی ساده‌اش (هدیه‌ای از طرف مرد به زن برای آغاز زندگی)، آن‌قدر پیچیده است که سال‌های قانون‌گذاران و مجریان قانون را درگیر خودش کرده‌ است. بنابراین سهل‌گیری آن نه عاقلانه و نه به نفع طرفین است. هرچند در این میان قانون مهریه تغییرات اساسی به خودش دیده‌ است. آخرین تغییر آن در سال ۹۶ و به نام «جدیدترین قانون مهریه در سال ۹۶» مورد توجه قرار‌ گرفته‌است.

تعریف مهریه

کارکرد مهریه از «هدیه» به سمت ضمانتی برای حق طلاق زن تغییر یافته‌ است. مهریه از منظر شرعی نه میزان مشخصی دارد و نه محدودیت خاصی برای آن تعریف شده‌است. اساساً نیز میان زن و مرد توافقی است. بر مبنای عُرف، مهریه می‌تواند از هر چیزی باشد که در آن زمان «ارزش اقتصادی و اجتماعی» داشته باشد. در حال حاضر رایج‌ترین نوع مهریه در ایران «سکه‌ی طلا» است که تعداد آن مورد توافق طرفین قرار می‌گیرد. فلسفه‌ی مهریه در دین اسلام بر تقدیم و پیشکش صادقانه است.

قوانین حاکم بر مهریه

از منظر قانون مدنی ایران، مهریه باید «مالیت» داشته و «قابلیت تملک» داشته باشد. (ماده ۱۰۷۸) هم‌چنین در قانون به صراحت آمده است که «مهریه» باید برای هر دو طرف «مشخص» باشد. طبق ماده ۱۰۸۲ مالکیت مهریه با زن است و اختیار تملک و استفاده از آن نیز با زن می‌باشد. در صورت طلاق قبل از نزدیکی زن و مرد، نصف مهر باید به زن پرداخت گردد. مهریه و پرداخت آن برای زن عندالمطالبه است؛ یعنی هر زمان که زن اراده کند، باید مهرش به او پرداخت گرد. در صورتی که توافقی برای پرداخت آن در زمان مشخصی پس از عقد صورت گرفته‌ باشد دیگر عندالمطالبه بودن کارکردی ندارد. طبق قانون «زن» می‌تواند تا زمانی که مهریه خویش را دریافت ننموده‌ است، از انجام وظایف زناشویی خود سر باز بزند. به هر‌حال، از منظر قانون در صورت وقوع طلاق یا عدم وقوع آن، مهریه زن باید «پرداخت» گردد.

در سال‌های گذشته قانون مهریه باعث می‌شد بسیاری از مردان به دلیل عدم توانایی پرداخت آن زندانی شوند. از سال ۱۳۹۱ به موجب قانون جدید (لایحه حمایت از خانواده)، میزان مهریه مجاز برای پرداخت به زن ۱۱۰ سکه بهار آزادی تعیین شده‌است. در این حالت این مسئله به سه نوع مختلف می‌‌تواند بررسی شود:

الف) مهریه کم‌تر از ۱۱۰ سکه است که در این‌صورت تمامی مهریه باید پرداخت شود. عدم پرداخت مهریه در این حالت باعث اعمال ماده ۲ قانون محکومیت‌های مالی بر مرد شده و برابر میزان ارزش مالی، از اموال شخص مصادره می‌شود. در صورتی که شخص تمکن مالی لازم برای پرداخت ارزش مالی از اموالش را نداشته باشد، برای وی با نظر دادگاه قرار حبس صادر می‌شود. در صورت عدم تمکن مالی مرد، مواردی نظیر «قسط‌بندی» مهریه می‌تواند اعمال شود.

ب) مهریه دقیقا ۱۱۰ سکه است که حکمش همانند حالت الف است.

پ) مهریه بیش از ۱۱۰ سکه تعیین شده‌است. در این حالت ابتدا باید ۱۱۰ سکه پرداخت گردد. اما نکته در این بخش از قانون و کج فهمی‌های ایجاد‌شده در آن بسیار مفصل است. عده‌ای معتقدند هرچقدر هم‌ که مهریه تعیین شده‌باشد، آن‌ها صرفا باید ۱۱۰ سکه از آن را بپردازند. اما این چنین نیست. پرداخت ۱۱۰ سکه از مهریه «عندالمطالبه» و پرداخت میزان بیش‌تر از آن «عندالاستطاعه» است. یعنی اگر شخصی تمکن مالی پرداخت بیش‌ از ۱۱۰ سکه را داشته‌باشد، به موجب بررسی کارشناسی دادگاه و البته با ادعا و اثبات زن بر توانمندی مرد، در صورت اثبات توانایی مالی مرد، این مبلغ باید توسط وی به زن پرداخت شود.

در هر حالتی، مرد تا زمان پرداخت کامل مهریه زن «حق خروج از کشور» را به موجب رأی دادگاه نخواهد داشت.

امکان دور زدن قوانین حاکم بر مهریه برای مرد چقدر است؟

در برخی از منابع تأکید شده‌ است که قانون جدید مهریه باعث می‌شود مردان برای فرار از پرداخت مهریه به «زندان» رفته و از آنجا ادعای عُسرت (تنگدستی) کنند و به موجب آن و در صورت پذیرش دادگاه، تقسیط مهریه صورت می‌پذیرد. حالت‌هایی مشاهده شده‌ است که در آن تقسیط سکه‌ها به اعدادی نظیر «یک سکه در سال» هم پیش‌رفته است که قاعدتاً مبلغ آن نخواهد توانست دردی از زن دوا کند.

از سایر موارد مشاهده‌ شده در امکان دور زدن قانون، تغییر اموال به نام اشخاصی غیر از مرد نظیر فرزندان یا افراد نزدیک مرد است که در این حالت اثبات توانایی مالی مرد برای زن بسیار سخت و تا حدی غیرممکن است. زیرا در این حالت تمام کارهای ثبتی و قانونی انتقال اموال به صورت کاملا قانونی پیش‌ رفته‌ است و نمی‌توان به هیچ عنوان خدشه‌ای به آن وارد آورد. به باور برخی از صاحب‌نظران و وکلا، قانون پیش‌بینی قضایی صحیحی از محل‌های دورزدن لایحه حمایت از خانواده نداشته‌ است.

نتیجه‌گیری

بنابراین لازم است در پیشبرد مسائل ازدواج حتماً با آگاهی کامل از قوانین حاکم بر مهریه پیش برویم.  ازدواج از منظر حقوقی دارای بار قانونی است و ممکن است به علت تصورات ساده‌انگارانه طرفین برای زندگی مشترک دردسرآفرین باشد. سهل‌گیری اگر قرار است رخ دهد، بهتر است آگاهانه و در تعداد معقول مهریه و بر اساس توانمندی مالی مرد پیش برود و طرفین با اقدام آگاهانه و بخردانه، از تبعات قانونی آن پیشگیری نمایند.

از یاد نبریم ازدواج قرار است طعم و شیرینی زندگی مشترک را به شما بچشاند. با چشم‌ بسته پیش‌رفتن ممکن است در بهترین ایام زندگی، چیزی جز تلخی و آسیب‌های اجتماعی برای‌تان نداشته باشد. ازدواج یک مسئولیت اجتماعی است و مسئولیت اجتماعی همیشه نیازمند فهم و درک کامل طرفین از همه‌ی شرایط است.

 

 

 

آدرس‌ شعبات دفتر عقد و ازدواج آئین مهر و وفا:

  • ونک، ملاصدرا، خیابان خوارزمی، خیابان میلاد، پلاک ۱۲، واحد ۱ و  ۲
  • سعادت‌آباد، سرو غربی، خیابان آسمان، آسمان ششم غربی؛ پلاک ۱، واحد ۲ و  ۳

 

شماره‌های تماس دفتر عقد و ازدواج آئین مهر و وفا

  • ۰۲۱-۸۸۰۶۰۸۰۰
  • ۰۲۱-۲۲۰۶۶۹۳۶
  • ۰۹۱۲۰۱۴۶۵۷۰
  • ۰۹۰۲۸۸۶۰۸۰۰

وبسایت‌های دفتر عقد و ازدواج آئین مهر و وفا:

 

www.daftar-ezdevaj.com

www.daftaraghd.com

 

 

مطالب مرتبط:

نکاتی برای انتخاب مکان مراسم عقد

انتخاب دفتر ازدواج خاص برای زوج خاص

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *