دفتر ازدواج شیک ملاصدرا

اثبات زوجیت | از مهم‌ترین مباحث حقوقی ازدواج و خانواده

یکی از دعاوی قابل طرح در دادگاه، اثبات زوجیت است. این دعوی توسط یکی از زوجین احتمالی، بر علیه دیگری ثبت می‌شود. هر کس مدعی حقی بر دیگری است، باید ادعای خود را ثابت کند. اثبات زوجیت نیز از همین اصل پیروی می‌کند. به همین دلیل، زن یا مردی که مدعی رابطه زوجیت هستند، می‌بایست ادعای خود را به اثبات برسانند. اما پیش از آن که ببینیم چه دلایلی برای اثبات رابطه زوجیت کارکرد دارند، ببینیم متعلق اثبات چه امری است. آیا زوجیت صرف، بدون ذکر شروط در حین عقد می‌تواند متعلق اثبات قرار گیرد؟ یا حتماٌ باید اثبات عقد منوط به اثبات شروط و تفاصیل آن باشد؟

اثبات زوجیت | متعلق اثبات

اگر شهادت شاهدها –که بر طبق بند “د” ماده دویست و سی (آیین‌نامه‌ی دادرسی مدنی جدید) می‌توانند دو مرد یا یک مرد و دو زن باشند،- بخواهد بر اثبات زوجیت قائم شود، بر اساس نظر فقهای شیعه کافی است شاهد نسبت به اصل وقوع ازدواج شهادت بدهد. (بدون اینکه نیازی به شروط و تفاصیل عقد باشد.) ولی فقهای حنبلی می‌گویند شهادت به وقوع عقد، به تنهایی کافی نیست. بلکه باید شهود بر شروط هم گواهی بدهند. به این دلیل که مردم درباره‌ی شروط هم اختلاف پیدا می‌کنند.

در هر صورت، رویکرد عملی دادگاه‌های ما به پیروی از فقه شیعه، در موقعیتی که عقدی مورد تعارض قرار گرفته باشد، اول سراغ اثبات اصل عقد می‌روند و اگر اصل عقد ثابت شد، از مدعی وجود شرط، دلیل می‌خواهند.

دلایل کلاسیک اثبات زوجیت

در اینجا ابتدا دلایل کلاسیک اثبات زوجیت را بررسی می‌کنیم، سپس در مطلب بعدی به دلایل خاص آن می‌پردازیم:

الف- اقرار

اقرار مهم‌ترین دلیل اثبات در حقوق ما محسوب می‌شود. در اثبات زوجیت می‌تواند محکم‌ترین دلیل به حساب بیاید. بنابراین اگر اقرار با شرایط صحت آن که در قانون مدنی و قانون آیین دادرسی مدنی مورد ذکر است، قرار بگیرد و حکم دادگاه بر مبنای آن باشد، قابل تجدید نظر‌خواهی و یا فرجام‌خواهی هم نخواهد بود. بعضی از فقها از حجت بودن قطعی اقرار، چنین برداشت کرده‌اند که حتی بعد از اقرار، حکم دادگاه نیز لازم نیست. ولی ما در صورت تعارض و تنازع، حکم دادگاه را ضروری می‌دانیم.

ب- سند کتبی

امکان دارد زوج ها در شروع رابطه زناشویی، سندی کتبی تنظیم کرده باشند که در قالب سند عادی و یا سند رسمی بوده باشد. اگر سند رسمی‌ای برای زوجیت در قالب عقدنامه تنظیم بشود، اگر که مورد ادعای جعل قرار نگیرد، دلیلی مهم برای اثبات زوجیت است. بر اساس نیاز‌های جامعه مدرن امروز، مهم‌ترین دلیل نیز به حساب می‌آید. هر چند از نظر فقهی، دلیل اهمیت سند کتبی به صادرکننده آن است و سند از این جهت اعتبار مستقلی ورای اقرار ندارد.

با اینکه الزام قانونی برای ثبت ازدواج، مطابق ماده ۶۴۵ قانون مجازات اسلامی وجود دارد، این الزامات صرفاً در جنبه کیفری خلاصه شده و ضمانت اجرایی مدنی ندارد. به این صورت که شرط ثبت در دفترخانه، شرط ماهوی صحت ازدواج نیست و اگر که ازدواجی به ثبت نرسد، به جز مجازات کیفری پیش‌بینی شده در ماده فوق، اثری به آن وارد نمی‌شود و ازدواج صحیح است. با وجود الزام قانونی برای ثبت ازدواج دائم، امکان بروز مشکل کمتر است. اما برای ازدواج موقت که ثبت آن الزامی نیست، مشکل اثبات به شکلی جدی‌تر بروز می‌کند. به این دلیل می‌گوییم الزامی نیست زیرا بر خلاف ازدواج دائم، عدم ثبت، شخص را دچار مجازات کیفری نمی‌کند.

اگر که برای اثبات زوجیت سند عادی نیز تنظیم شود، و مورد ادعای تردید، انکار و یا جعل قرار نگیرد، می‌تواند رابطه زوجیت را ثابت کند. اقرارنامه کتبی هم اگر صحت انتساب آن به اقرارکننده مورد تکذیب قرار نگیرد، می‌تواند زوجیت را اثبات کند.

ج- شهادت شهود

از مهم‌ترین دلایل اثبات دعوی در فقه اسلام است با عنوان “ببینه شرعیه“. در نتیجه اگر که در زمان عقد، شاهدهای واجد شرایط وجود داشته باشند، رابطه زوجیت ثبت می‌شود. اگر دو مرد ادعای زوجیت زنی را داشته باشند و هر کدام برای صحت ادعای خود شهودی را بیاورند، بر اساس نظر بعضی از فقها حکم به نفع طرفی داده می‌شود که تعداد شهودش بیشتر باشد. اگر که تعداد شهود برابر باشد، قرعه زده می‌شود و کسی که اسمش از قرعه بیرون می‌آید، باید قسم بخورد. اگر کسی که تعداد شاهدهای بیشتری دارد و یا اسمش از قرعه بیرون آمده قسم یاد نکند، رابطه زوجیت ثابت نمی‌شود. زیرا دو شهادت به دلیل تناقض با یکدیگر ساقط می‌شوند. در این حال شاهد هم باید شرایطی نظیر عدالت، ایمان، طهارت مولد، حافظه و حس قوی جهت ثبت وقایع و نداشتن نفع شخصی در دعوا را داشته باشد.

در هر صورت، با توجه به این که برخلاف اهل تسنن، در فقه شیعه شهادت برای ازدواج از شرایط ماهوی صحت ازدواج نمی‌باشد. گاهی نیز ممکن است در هنگام عقد شاهدی حضور نداشته باشد و کار اثبات زوجیت را با مشکل مواجه کند. در این صورت باید سراغ شرایط و دلیل های دیگر رفت.

ج- سوگند

در بین دلایل کلاسیک اثبات زوجیت ضعیف‌ترین دلیل به حساب می‌آید. اگر سوگند را به شکل سوگند مدعی و سوگند منکر تقسیم کنیم، موارد محدودی در سوگند مدعی برای اثبات زوجیت وجود دارد. زیرا موارد قسامه و قسم استظهاری شامل این مورد نمی‌گردد و قسم جزء بینه نیز با منع مفهوم مخالف ماده ۲۳۰ قانون آئین دادرسی مدنی جدید روبه‌رو است. بند ب این ماده مشخص می‌کند دعاوی مالی یا آنچه مقصود از آن مال باشد قابل اثبات با گواهی دو مرد و یک زن است و در ادامه مشخص نموده که “چنانچه برای خواهان، امکان اقامه بینه شرعی نباشد، می‌تواند با معرفی گواه مرد یا دو زن به ضمیمه یک سوگند، ادعای خود را به اثبات رساند”. بر طبق این ماده در دعاوی غیر مالی یا دعاوی که موضوع آن مال نیست، مانند رابطه زوجیت، نمی‌توان یک قسم را جایگزین یک شاهد کرد.

انکار زوجیت اما با قسم ممکن است، به این دلیل که قاعده کلی “الیمین علی من منکر” در این مورد دلالت دارد و ماده ۲۷۱ (آ.د.م. جدید) برای طلاق رجوع سوگند شرعی را برای رد دعوای زوجیت، کارآمد دانسته است.

 

برای اطلاع از آدرس شعبات و لوکیشن دفتر ازدواج مهر و وفا شما میتوانید عدد ۳ را به سامانه پیامکی ۳۰۰۰۸۲۹۰ ارسال فرمایید 

 

آدرس‌ شعبات دفتر عقد و ازدواج آئین مهر و وفا:

  • مرزداران ، خ ۳۵ متری لاله ، بوستان ششم شرقی ، نبش بوستان پنجم شرقی ، پ ۳۶ واحد ۵
  • سعادت‌آباد، سرو شرقی، بعد از خیابان علامه شمالی، خیابان رشادت، خیابان اقبال ملی، پلاک ۳۹ طبقه ۳ واحد ۴

 

شماره‌های تماس دفتر عقد و ازدواج آئین مهر و وفا

  • ۰۲۱-۸۸۰۶۰۸۰۰
  • ۰۲۱-۲۲۰۶۶۹۳۶
  • ۰۹۱۲۰۱۴۶۵۷۰
  • ۰۹۰۲۸۸۶۰۸۰۰

وبسایت‌های دفتر عقد و ازدواج آئین مهر و وفا:

 

www.daftar-ezdevaj.com

www.daftaraghd.com

 

مطالب مرتبط:

مزایای ازدواج و مشارکت مذهبی در امریکا

شرایط ازدواج | موارد محرز منع ازدواج

قوانین و الزام ثبت ازدواج

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *